Van de website van Astrid Kuiper
Toen Gangadeep op donderdag 17 april op school kwam, kwamen veel klasgenoten op hem af. Ze zeiden dat ze hem op televisie hadden gezien in een item over hangjongeren. Vervolgens werd hij bij de leraar geroepen.
Hij moest verantwoording afleggen waarom hij op tv was geweest; of hij ‘dit soort dingen’ op school ook doet en het aan de andere leerlingen van school leert. Ook zijn moeder hoorde van een vriendin dat zij haar zoon in een item over hangjongeren had gezien en was een beetje boos. Zelf wist hij nergens van: hij had niets gezien.
Wat was er gebeurd? Het NOS journaal van die donderdagochtend had een item over hangjongeren. Onderwerp was een nieuw rapport van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling, die daarin pleit voor een minder harde aanpak van hangjongeren. Ter illustratie van het verslag van Lidwien Gevers werd beeldmateriaal getoond dat was gefilmd aan het Makkassarplein in de Indische Buurt in Amsterdam. In 1 van de shots zijn vier jongens te zien die buiten met elkaar stonden te kletsen. Een van de jongens is Gangadeep.
Uit de kleding die hij droeg en de locatie van het ‘hangen’ maakt hij op dat het item een paar maanden geleden gefilmd moet zijn. Hij stond met de anderen even na te praten nadat ze hadden meegewerkt aan een schoonmaakactie in de Indische Buurt. ‘ ‘We wisten op dat moment niet dat ze werden gefilmd’, vertelt Gangadeep ons. Blijkbaar had de journalist of cameraman geen toestemming gevraagd, terwijl Gangadeep en zijn vrienden wel herkenbaar in beeld zijn gebracht. En erger nog: blijkbaar zijn de beelden nu gearchiveerd in de beeldbank van het NOS-Journaal met het trefwoord ‘hangjongeren’.
Gangadeep is hier zeer verbaasd over. Zelf heeft hij bij het digitaal trapveld Cybersoek in de buurt een jaar eerder meegedaan aan het Jongerenpersbureau. Daar heeft hij een aantal basisprincipes van de journalistiek geleerd. Daar hoorde bij dat je mensen eerst vraagt of ze willen meewerken: “Als ze dat niet willen, dan ga je ze niet filmen, maar moet je maar iemand anders vragen.“
De mensen van het NOS Journaal hebben zich hier niet aan gehouden. En ook al is de boodschap van het item niet heel negatief, de jongeren in de shots worden wel gestigmatiseerd. Ze hebben er zelfs last van: door het tv-item denken zelfs de docenten van Gangadeep dat hij een hangjongere is die overlast veroorzaakt.
Terwijl ze beter kunnen weten: hij is een ijverige leerling die graag het CITO-advies (HAVO) verzilvert. Dit jaar is hij naar de middelbare school gegaan. Hij heeft gekozen voor het Bredero College in Amsterdam Noord. Iedere dag fiets hij naar Noord, een kwartier fietsen naar veerpont 53, vanaf de overkant is het nog maar vier minuutjes fietsen. Gangadeep had ook naar scholen kunnen gaan die dichter in de buurt waren, maar hij heeft bewust gekozen voor deze school. Bij de open dag was de muziekles heel leuk en de docenten waren heel aardig. Ook was hij onder de indruk van de microscopen in het biologielokaal. “Die waren heel gaaf, want daarmee kon je hele kleine bacteriën bekijken.???
Hoewel het in het begin even wennen was, heeft hij in zijn eerste jaar al helemaal zij draai gevonden: hij is klassenvoorzitter en zit in de leerlingenraad. Hij helpt mee met het organiseren van schoolfeesten en is aanspreekpunt voor de onderbouwleerlingen. Als iemand van de onderbouw een klacht heeft over de school of ergens mee zit kan hij of zij dat met Gangadeep bespreken, hij bespreekt het dan in de vergadering. En zijn journalistieke belangstelling komt ook op school weer naar boven, hij werkt als illustrator mee aan de schoolkrant.
In het weekend heeft hij het ook nog druk met zijn voetbaltrainingen. Als je bedenkt dat een jongen van 13 het zo druk heeft, is het logisch dat hij af en toe even met zijn vrienden op een pleintje wil bijkletsen. Maar voor Gangadeep is het allang niet meer zo logisch: sinds het item van het NOS Journaal kijkt hij wel twee keer uit waar hij gaat en wie er meekijkt. Zonder dat hij iets verkeerd doet.
Als journalisten mensen ongevraagd filmen en zonder toestemming herkenbaar in beeld brengen, kunnen ze veel schade berokkenen. Dat is hier het geval: door het item in het NOS Journaal moet Gangadeep zich nu thuis en op school verantwoorden voor gedrag waar hij niet eens schuldig aan is.
Hij hoopt dan ook dat de journalisten van het NOS Journaal zich voortaan aan de regels houden die hij ook heeft geleerd bij het Jongerenpersbureau: dat je feiten van meningen moet onderscheiden, hoor- en wederhoor moet plegen, de privacy van mensen respecteert en dat je altijd eerst netjes om medewerking vraagt.
PS: Dit interview wordt gepubliceerd met toestemming van Gangadeep.
Deze bijdrage is geschreven door
Barbara Devilee en Fifi Schwarz
