De erfpachtcanon stijgt. Was deze andere jaren rond de 3%, dit 4e kwartaal betaalt men 4,7%. De percentages zijn in Amsterdam geïndexeerd aan de kapitaalmarkt. Daar stijgt de rente door de crisis hard, omdat de ECB de inflatie wil drukken. Deze stijging heeft grote gevolgen voor huiseigenaren in Amsterdam.

Aan de ene kant is er de voormalige sociale woningbouw. Voormalige woningcooperaties hebben in hun huizen sociale huurders zitten. Doordat de sociale huur niet harder mag stijgen dan een landelijk vastgesteld tarief, kunnen de huiseigenaren de prijsstijgingen niet doorberekenen. Aan de andere kant zijn er de particuliere woningbezitters. Zij worden veelal aan twee kanten getroffen. Door de stijging van de rente stijgen hun halfjaarlijkse canonlasten, maar ook hun hypotheekrente neemt toe.

Huizen in Amsterdam, ook de huurhuizen, zijn door de huiseigenaren niet gekocht maar gepacht. Dat komt er in het kort gezegd op neer dat de huizen wel van de huiseigenaar zijn, maar de grond eronder van de gemeente blijft. Dit is al sinds 1896 zo. Een van de voordelen is zogezegd, dat de waardestijgingen van de grond ten goede komen aan de gemeenschap. De gemeentelijke opbrengst van de canon is beschermd tegen inflatie, door deze koppeling aan de rente op de kapitaalmarkt.
Huiseigenaren gaan hierdoor door economisch zeer zwaar weer. Het is een kwestie van een lange adem, die men alleen maar heeft, als de vaste lasten niet op het randje van het netto-inkomen zitten.

Kan de sociale huurder nou gaan juichen? Misschien op de korte termijn, als hij ziet dat zijn huisbaas het moeilijk heeft om de eindjes aan elkaar te knopen, daar in dat peperdure kantoorpand aan de zuidas, waar de kantine gevuld is met droge krackers. Op de lange termijn levert het ook hem nadelen. Huiseigenaren die door de stijgende rente in nood zijn geraakt, zullen van hun huis af moeten door het huis te verkopen. En als dat op grote schaal gebeurt, daalt de waarde van de grond, met alle gevolgen voor de gemeente vandien. Dat wordt nog eens vergroot, doordat als gevolg van de Vogelaar-projecten, steeds meer sociale huizen te koop worden aangeboden.
Wie moet al die huizen kopen?