Eerwraak… ik heb het woord opgezocht in de versie van de dikke Van Dale, die ik heb; dat is niet de nieuwste, maar daarom des te betekenisvoller. Want in mijn versie, de elfde herziende druk, uit 1984, komt het woord niet voor. Maar een zoektocht naar de webversie op het internet geeft mij wel een ‘hit’: bij ‘eerwraak’ staat daar nu ‘wraak omdat de goede naam van een familie zou zijn aangetast.’ En wanneer ik bij Wikipedia kijk, dan vind ik daar een uitgebreide beschrijving en omschrijving. Duidelijke tekenen dat het begrip geleidelijk aan ook in Nederland zijn intrede gedaan heeft.

Is dat goed of niet? Het is moeilijk om daar een antwoord op te geven. De multiculturele vereniging Assadaaka veroordeelt nooit, maar probeert juist een discussie op gang te brengen, dingen bespreekbaar te maken, soms ook zaken die nog geen plaats in het woordenboek gekregen hebben. Daarom hebben wij ook deze avond georganiseerd en komen wij hier bijeen om over een beladen onderwerp als ‘eerwraak’ te spreken.
En wat is eerwraak eigenlijk? Moeilijke en nauwelijks te vatten termen als ‘goede naam van de familie’, ‘zedelijke eer’, ‘verlies van eer’, ‘familie’ en ‘moord’ komen allemaal ter sprake. Bijna te veel om in één avond te bespreken. Maar om het bespreekbaar te maken is het dan ook goed om uit te gaan van een aantal feiten die wij gevonden hebben: eerwraak is ‘een verschijnsel waarbij een familie of stam de verloren gegane zedelijke eer meent te kunnen herstellen door het plegen van een moord op de veroorzaker van het eerverlies of degene die schuldig is aan het eerverlies.’ Verder heb ik kunnen vinden dat het, in tegenstelling tot wat velen denken, niets te maken heeft met de islam, in tegendeel zelfs: het doden van een mens is expliciet verboden in de sharia, de islamitische wetgeving. Het is daarentegen een regionaal verschijnsel, dat voorkomt in grote delen van het Midden Oosten en Noord-Afrika, inclusief Turkije, Iran, Pakistan en Afghanistan. Eerwraak schijnt ook wortels te hebben in Friesland. In de middeleeuwen was eerwraak daar een algemene praktijk. De Verenigde Naties schatten het jaarlijkse aantal slachtoffers van eerwraak op zo’n 5.000. Dat is veel en zeker waard om nader bij stil te staan. Maar met een dergelijk onderzoek doen wij een onderzoek naar onszelf, naar onze eigen waarden en normen. Het is makkelijk om een oordeel te vellen aan de hand van ons eigen denkpatroon en onze eigen cultuur.. en ik wil niet eens de mogelijkheid uitsluiten dat we een morele uitspraak zouden kunnen doen over wat juist is en rechtvaardig.
Toch willen wij dat overlaten aan anderen. Wij willen graag op deze avond onze gedachten laten gaan over de betekenis die ‘eer’ voor ons heeft en die ‘wraak’ voor ons heeft. Dingen bespreekbaar maken, erover praten, er met andere mensen over van gedachten wisselen, dat heeft al zoveel menselijk leed voorkomen; met deze avond over eerwraak willen wij graag onze eigen bijdrage leveren aan het leefbaar maken en houden van onze eigen stad, ons land, onze wereld.
Wij zijn zeer vereerd met de komst van Adelheid Roosen en ik hoop dat de film die zij gemaakt heeft ons veel helderheid zal verschaffen over het verschijnsel eerwraak en veel misverstanden uit de weg zal ruimen.

Ik wens u allen een vruchtbare gedachtewisseling.