Hoe multicultureel denkt u?
Sinterklaas, offerfeest, chanoeka, kerstmis, nieuwjaar enzovoort. Allemaal feesten 0ie passen in een multiculturele samenleving. Desondanks hoort ieder feest bij een eigen cultuur:

Sinterklaas bij de ‘Nederlandse’ cultuur, het offerfeest wordt door islamieten gevierd, chanoeka door joden, kerstmis door christenen enzovoort. En deze grote feesten zijn niet meer dan één verschijningsvorm van al die verschillende culturen. Want al die culturen verschillen ook in een heleboel andere dingen: talen, levensvisies, bestuursvormen, rechtspraak, tolerantie, gelijkheid versus ongelijkheid enzovoort.
 
Zeker, ze komen hier allemaal voor, in ons land en in onze stad en ja, iedereen heeft de mond vol over ‘multiculturele samenleving’ en ‘tolerantie en respect voor andere culturen, religies, levenswijzen en zienswijzen’. Maar hoe is die tolerantie en dat respect in werkelijkheid, wat is er werkelijk multicultureel aan onze samenleving?
Assadaaka wil verder met de multiculturele samenleving. Dat is de reden voor deze bijeenkomst, om te kijken wat de ideeën zijn, waar de uitdagingen liggen en waar de kansen. Maar niet alleen willen wij praten over ideeën, mogelijkheden en kansen, wij willen vooral een blik in onszelf werpen en onderzoeken hoe multicultureel wij zelf zijn. Want Assadaaka denkt dat verandering in jezelf moet beginnen en om jezelf te veranderen moet je eerst heel goed weten hoe je in elkaar steekt. Daarom heeft deze bijeenkomst ook ten doel om uzelf vragen te stellen.

Wat bedoelen wij eigenlijk met multicultureel? Delen wij de inwoners van dit land, van deze stad, in groepen al naar gelang etnische afkomst, geslacht, handicap of chronische ziekte, seksuele geaardheid, religie, (politieke) overtuiging en welke onderscheiden men nog meer kan maken en noemen wij deze indeling vervolgens ‘multicultureel’? Rekenen wij onszelf tot een bepaalde culturele groep en bekijken wij de anderen vervolgens altijd vanuit die culturele identiteit, die wij de onze noemen en waarin wij ons eigenlijk, als we diep in onszelf kijken, superieur voelen aan de andere groepen? Dan komen wij met bijna meelijwekkende opmerkingen over ‘de ander’ als: ‘Ja, en ze hebben altijd van die vrolijk gekleurde kleren aan’ of ‘maar ze hebben zulke leuke muziek’ of ‘ze kunnen zo goed koken.’ Dan is de eerste vraag die wij moeten stellen: vinden wij onszelf, met onze identiteit, met onze eigen cultuur, niet eigenlijk, diep in ons, beter dan de ander, vinden wij ergens niet dat ‘onze cultuur’ superieur is aan de andere?
En zien wij de multiculturele samenleving vooral als een bewijs daarvoor, voor die superioriteit? Zodat we kunnen zeggen: Kijk bij ons kan dat allemaal!

Als wij die vraag naar alle eerlijkheid beantwoord hebben, dan kunnen wij verder kijken en ons afvragen: Behandel ik die persoon met die andere huidskleur wel net zo als mensen met mijn eigen huidskleur? Of stel ik mijzelf dan toch op een hoger plan en behandel ik de ander met enige, nauwelijks merkbare, maar daarom nog niet mindere minachting? En geldt hetzelfde niet wat betreft onze religie? Vinden wij eigenlijk niet dat, wanneer wij ons op onze eigen heilige dag naar de plek begeven om onze godsdienst uit te oefenen, onze godsdienst beter is dan die van de buren, dichter bij de waarheid staat, en onze god toch eigenlijk de enige echte is?
En is voor ons onze tolerantie eigenlijk vooral een bewijs voor die superioriteit van ons?
En hoe zit het met respect? Moet je respect hebben voor je eigen en andere culturen, je eigen en andere gebruiken, je eigen en andere gewoontes? Is dat
multiculturaliteit? -
Mensen kunnen respect alleen maar verdienen. Mensen die zich inzetten voor een goede zaak, mensen die overeind blijven in de moeilijkste omstandigheden zonder daarbij anderen te schaden, die verdienen respect.
Deze middag staat in het teken van de vraag: Hoe multicultureel ben je? Ik heb geprobeerd duidelijk te maken dat het antwoord op deze vraag niet eenvoudig is. Te gemakkelijk is het om te zeggen: ‘Ik ben heel multicultureel, ik tolereer alle culturele uitingen die ik om mij heen zie en ik heb er respect voor.’ Je kunt de vraag echter alleen maar beantwoorden door diep in jezelf te kijken en je af te vragen: ‘Wat doet de ander bij mij? Wat is mijn gevoel, wanneer ik mijn medemens in het gezicht kijk, hoe anders hij ook is.’
En multiculturaliteit stelt je ook voor de vraag: ‘Wat is mijn eigen identiteit? Waar kom ik vandaan? En hoe heb ik in de loop van mijn leven die identiteit ontwikkeld, hoe heb ik haar gevormd?’

Nu de dagen weer langer worden, vieren de hindoes het Basant Panchami, het feest van de naderende lente. In veel culturen wordt op één of andere wijze het begin van het nieuwe leven gevierd en iedere cultuur geeft hier op een eigen manier vorm aan, zo is op 26 januari j.l. het Chinese nieuwjaar begonnen. Dit jaar is het jaar van de Os. Veelvormigheid enerzijds, eenheid aan de andere kant. Verschillen in kijken naar hetzelfde. Voor ons is dat een wezenlijk onderdeel van muticulturaliteit. En dat vereist van ieder van ons een zelfonderzoek, waaraan deze middag hopelijk een bijdrage kan leveren.

Ik wens u allen een goede gedachtewisseling toe.

Toespraak Ahmed El Mesri, voorzitter Assadaaka/Onze Hoop op 28-01-2009 over het thema: Hoe multicultureel denkt u?