Assadaaka, de multiculturele vereniging voor vriendschap, vierde vrijdag 21 september een bijzondere Iftar in het buurthuis De Meevaart aan de Balistraat in de Indische Buurt te Amsterdam. De Iftar, dat Arabisch is voor “de eerste maaltijd na zonsondergang tijdens de vastenmaand”, maar gewoonlijk vertaald wordt met “het breken van de vasten”, is in de Islamitische wereld tijdens de vastenmaand Ramadan een dagelijks terugkerend ritueel, dat gewoonlijk feestelijk aangekleed wordt. Na lange uren, namelijk de tijd tussen zonsopgang en zonsondergang, niets over de lippen hebben laten komen, komt de zonsondergang als een welkome vastenbreking, een moment om te vieren. Voor Assadaaka een mooie gelegenheid om dit bijzondere moment te vieren met bezoekers, vrijwilligers, cursisten en anderen die een band hebben met Assadaaka en zoeken naar een gezamenlijke weg in onze kleurrijke wereld.
De grote zaal in De Meevaart was voor de gelegenheid feestelijk aangekleed: verschillende tafels boden plaats aan ongeveer vijftig gasten van zeer uiteenlopende achtergronden: zowel mensen die de Ramadan in acht nemen als zij in wier leven het vasten geen plaats heeft. Op de tafels bevonden zich de bordjes met de traditionele dadels, die de profeet Mohammed volgens de traditie gegeten zou hebben na het vasten, gedroogde vijgen, shebakia, een zoet koekje met sesamzaadjes, gekookte eieren en brood, alsmede de tijd waarop de zon onder de kim verdwenen zou zijn en de vasten gebroken. Hierna sprak een jonge islamiet de zogenaamde maghrib uit, het vierde gebed van de vijf gebeden die vrome moslims dagelijks bidden en dat het einde van de dag aankondigt, en konden de aanwezigen zich buigen over de maaltijd. Vanzelfsprekend werd ook de traditionele harira, de smaakvolle soep die in het bijzonder tijdens de Ramadan gegeten wordt.
Na de maaltijd was er, volgens het gebruik van Assadaaka om het aangename samenzijn af te wisselen met het uitwisselen van gedachten, gelegenheid om te discussiëren over punten die met verschillende culturen te maken hebben, de activiteiten van Assadaaka en de ingrijpende veranderen die de buurtgerichte activiteiten te wachten staan. Maar alvorens hiertoe over te gaan sprak de voorzitter van Assadaaka, de heer Ahmed El Mesri, een rede uit, waarvan hier de weergave:
“We moeten durven te verschillen”.
Mijn naam is Ahmed El Mesri; ik ben de oprichter van Assadaaka en bestuurslid van veel organisaties: Assadaaka is een multiculturele vereniging voor vriendschap voor alle Amsterdammers en in het bijzonder het stadsdeel Zeeburg waar veel sociaal zwakkeren in wonen.
Ik ben erg blij dat deze avond plaats vindt omdat we moeten blijven benadrukken dat een multi-culturele samenleving iets moois is en dat diversiteit bij het leven in Nederland thuis hoort.
Assadaaka is een brug tussen allochtonen en autochtonen. Het woord Assadaaka betekent vriendschap en wat is er mooier dan vriendschap tussen mensen en volkeren met verschillende religies.
Een rabbijn heeft ooit gezegd: “Je kunt pas over je buren iets zeggen als je bij hen thuis bent geweest”.
Nederlandse moslims vragen hun buren om over de drempel te komen, in hun huis. Om één van de belangrijkste �zuilen� van hun geloofsbelijdenis, te delen met anderen.
Het geeft ons de kans met elkaar in gesprek te komen. En daarbij iets van onszelf aan de ander te tonen. Onderwerpen van het leven te spiegelen. En samen onderzoeken op welke punten we wezenlijk van elkaar verschillen. En waarin we ons verbonden weten.
Bij de katholieken bestond vasten overigens niet zozeer uit het je volledig ontzeggen van vocht en voedsel. Het verbod lag op bepaalde onderdelen van de maaltijd, zoals vlees, alcohol. En voor kinderen belangrijk, snoep. Dat bewaarde je in een trommeltje.
Al die zoetigheden deed je in dat trommeltje. En dat mocht alleen op zondag genuttigd worden, opdat we onze fixatie op materiële, stoffelijke zaken soms even los moeten laten, zodat we ruimte krijgen voor andere, geestelijke zaken in het leven.
En dat is universeel, in elke religie. Vasten, dat daagt ons uit om van tijd tot tijd even �naast onszelf� te gaan staan. En om ons heen te kijken naar de samenleving, die niet vanzelfsprekend is maar een geschenk. En het geeft ruimte om ons te richten op de ánderen in die samenleving.
Dat heeft voor iedereen zin, ook als je niet gelooft.
Wat leren we hiervan? Misschien wel dat we - ook in de samenleving van nu - niet bang moeten zijn om die dialoog te voeren.
Waar het om gaat is dat je je echt openstelt voor elkaar. Dat geldt voor elke dialoog tussen mensen uit verschillende culturen. Die kun je voeren op het scherpst van de snede. Als je elkaar met open vizier tegemoet treedt. En “naast jezelf kunt staan”.
Er is een verandering gaande en wel iets veranderd. In de afgelopen vijftig jaar hebben we een pragmatische houding ontwikkeld.
Tegenwoordig geldt als motto dat verschillen in geloof of overtuiging een goed gesprek niet in de weg staan. Dat dat gesprek zelfs nodig is, als je samen iets van de samenleving wil maken.
Het idee daarachter is dat je op die manier de eenheid zou vergroten. Dat je eventuele tegenstellingen zou kunnen wegnemen. We moeten durven te verschillen.
De Nederlandse cultuur is er een van verscheidenheid.
Ik vind dat we die moeten koesteren en niet moeten grijpen naar het paardenmiddel van de eenheidsworst:
Vrijheid van onderwijs is een groot goed en past in een traditie, waar we trots op mogen zijn. Maar hoe zorg je dan, dat we de boel een beetje bij elkaar houden, zoals de burgemeester van Amsterdam ooit eens zei.
Ik zeg: verscheidenheid in verbondenheid. Wij mogen ons eigen geloof belijden, eigen scholen en universiteiten stichten en ons identiteit ontwikkelen. Maar we hebben ook behoefte aan iets wat ons bindt.
Elke samenleving heeft een zekere vorm van sociale samenhang en een zeker gevoel van lotsverbondenheid nodig. Een balans tussen samenhang en diversiteit.
Daarom is het vak burgerschap tegenwoordig een verplicht vak op school. Kinderen leren zo, wat het inhoudt om een goede burger te zijn. Op hun niveau, dat van de school, het schoolplein en de buurt. Ze leren dat je ruzie niet oplost met vechten, maar door met elkaar te praten. Ze leren dat ieders mening ertoe doet, ze leren dat verschillen in cultuur of geloof de dialoog niet in de weg hoeven staan. Juist niet, zou ik zeggen, want we leven niet meer in de jaren vijftig.
Een staaltje van burgerschap van volwassenen, om nog even bij het vorige onderwerp te blijven. Een initiatief vanuit de samenleving zelf, met het doel de samenleving een beetje mooier te maken, door moslims en niet moslims met elkaar te laten praten en naar elkaar te laten luisteren.
Ik wil bij deze alle vrijwilligers alvast bedanken, die dit alles en altijd mogelijk maken. En wens iedereen een fijne vriendschap en vrede toe. En voor de komende dagen wens ik iedereen die nog vasten, een Ramadan mubaarak sa’ied.
Vervolgens kwamen de stellingen aan bod die door gespreksleider Raci Topal aan de aanwezigen voorgelegd werden:
Stelling 1: De verschillende culturen en geloven ontmoeten elkaar bij activiteiten in het buurthuis De Meevaart.
Hierover kon al nauwelijks misverstand bestaan, want daadwerkelijk was het buurthuis een bijeenkomst van verschillende culturen en geloven ter viering van de islamitische vastenmaand Ramadan. Omdat het vasten in verschillende religies een plaats heeft, wilde pastor Leo nog wel enkele woorden wijden aan het vasten binnen het christelijk geloof, want, hoewel bij velen in onbruik geraakt, kent ook de kerk een periode waarin onthouding van bepaalde voedingswaren de mens een zekere mate van zuivering laat ondergaan en een dankzegging aan God voor alles wat Hij de mensen gegeven heeft. Deze periode vindt echter altijd zeven weken voor Pasen plaats, is dus altijd in de winter en het begin van de lente en niet, zoals de Ramadan, een maand die door het gangbare zonnejaar heenloopt. Dat beide religies echter een zekere mate van bezinning beogen met het vasten is een gemeenschappelijk iets tussen islam en christendom.
Stelling 2: In stadsdeel Zeeburg wordt � 1.200.000,- bezuinigd op het welzijnswerk. Wat gaat dit in de praktijk betekenen?
Het is niet vreemd dat het nieuws van de grote bezuinigingen op het welzijnswerk zowel bij Assadaaka als bij andere organisaties en mensen die het welzijn van hun eigen buurt een warm hart toedragen leidt tot bezorgdheid. Ook het nieuws dat de nieuwe aanbesteding voor het welzijnswerk in Zeeburg voor het komende jaar toegezegd was aan een nieuwe organisatie, Civic Zeeburg, deed menigeen zich afvragen wat de toekomst in petto heeft.
Helmie Bijleveld, stadsdeelraadslid voor de Socialistische Partij, sprak deze bezorgdheid ten overstaan van de aanwezigen uit en kon hiermee op veel sympathie bij hen rekenen. Nico Papineau Salm, de stadsdeelvoorzitter, nam vervolgens het woord en probeerde de zaak enigszins te kalmeren door er vooral op te wijzen dat de raad noodgedwongen nieuwe wegen heeft moeten bewandelen, vanwege de krapte in het budget, maar hij benadrukte dat de raad zo zorgvuldig mogelijk zijn afwegingen gemaakt had en tot deze besluitvorming gekomen is omdat deze oplossing als beste gezien werd.
De voorzitter van Assadaaka nam, teneinde de discussie niet uit te laten lopen op een politiek debat, het woord en besloot met zeggen dat de ontwikkelingen door Assadaaka en met haar meewerkende organisaties als Comité Onze Hoop en de vereniging Zin � met argusogen � op de voet gevolgd zullen worden.
Op het programma stond nog een derde stelling, namelijk �vrijwilligerswerk door iedereen, maar het moet wel ondersteund worden�; voor een verdere discussie hierover bleek echter geen tijd meer te zijn, zodat overgegaan kon worden op feesten en met elkaar, met bekenden en onbekenden, verder praten over de stellingen en over andere dingen.
Al met al was het weer een bijzondere avond, waarin mensen nader tot elkaar gekomen zijn.
Verslag: dhr. Erik Haan
Foto’s: Peter Oeloff